به گزارش روابط عمومی مدرسه علمیه حضرت سیدالشهدا(ع) یزد؛ در ابتدای نشست " بررسی فطری بودن حجاب و جایگاه تاریخی ـ قرآنی چادر در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی "پرسش اساسی مطرح شد که آیا پوشش و حجاب ریشه در فطرت و وجدان انسانی دارد یا امری صرفاً قراردادی و اجتماعی است؟
در پاسخ خانم افسانه یاوری استاد نشست با استناد به آموزههای قرآنی و شواهد اجتماعی، حجاب را امری فطری دانست که در ذات انسان نهاده شده است و بهعنوان نمونه، به داستان حضرت آدم و حوا اشاره کرد؛ جایی که پس از آگاهی، نخستین واکنش آنان پوشاندن بدن خویش با برگ درختان بود.
وی ادامه داد: این رفتار، نشانهای از درک درونی انسان نسبت به ضرورت پوشش تلقی میشود. بر این اساس، لباس و پوشش بهعنوان نعمتی الهی معرفی می شود که محروم شدن از آن، نوعی نقصان در کرامت انسانی ایجاد میکند.
خانم یاوری اذعان کرد: گرایش گسترده جوامع معاصر به برهنگی، نشانه نفی فطرت نیست، بلکه نتیجه خاموشسازی وجدان از طریق القائات فرهنگی و اجتماعی است. در جهان امروز معیار تمدن بهاشتباه با میزان برهنگی زنان سنجیده میشود، حال آنکه آموزههای قرآنی و فطری، پوشیدگی را نشانه وقار و تعالی میدانند.
استاد نشست در ادامه، جایگاه حجاب و بهویژه چادر را از منظر قرآن بررسی و اشاره کرد در قرآن کریم بیش از ده آیه به مسئله حجاب پرداخته شده که از مهمترین آنها میتوان به آیه ۳۱ سوره نور و آیه ۵۹ سوره احزاب اشاره کرد و گفت: در سوره نور، واژه "خمار" بهکار رفته است. خمار از ریشه "خمر" بهمعنای پوشاندن است و به روسریای اطلاق میشود که سر و گردن زن را میپوشاند. این نوع پوشش بهعنوان حداقل حجاب شرعی معرفی می شود؛ در مقابل، در سوره احزاب از واژه "جلابیب" استفاده شده است. جلباب در لغت به پوششی گفته میشود که انسان را بهطور کامل در بر میگیرد. در توصیفات لغوی، جلباب به «سیاهی شب که همهچیز را در خود میپیچد» تشبیه شده و از همین معنا، پیوند رنگ مشکی با چادر استنباط شده است.
یاوری همچنین به روایتی درباره حضرت فاطمه زهرا (س) اشاره کردو خاطر نشان کرد: حضرت هنگام خروج برای سخنرانی، ابتدا خمار بر سر نهادند و سپس جلباب را بهگونهای بر خود پیچیدند که پوششی کامل و سرتاسری ایجاد میکرد. این توصیف، شباهت روشنی با چادر امروزی دارد و بهعنوان شاهدی تاریخی بر سابقه این نوع پوشش مطرح شد.
در ادامه نشست این پرسش مطرح شد که آیا چادر نسبت به دیگر اشکال پوشش، برتری دارد یا خیر؟ خانم یاوری در جواب بیان کرد اصل حجاب در اسلام واجب است، اما شکل ظاهری آن میتواند در فرهنگهای مختلف متفاوت باشد. از اینرو، ممکن است در برخی جوامع، چادر پوشش رایج نباشد.
با این حال، بر اساس آیه ۵۹ سوره احزاب، چادر بهعنوان پوشش برتر معرفی شد؛ پوششی که موجب شناخته شدن زن مؤمن، حفظ عفت و پیشگیری از آزار اجتماعی میشود. همچنین تأکید کرد : زنان پیامبر (ص) بهعنوان الگوهای دینی، سطح بالاتری از پوشش را رعایت میکردند و این الگو برای زنان مؤمن نیز معتبر دانسته شده است..
یاوری در بخش تاریخی نشست، به پیشینه پوشش زنان در ایران باستان پرداخت و با استناد به سنگنگارهها و نقوش تاریخی، بیان داشت: زنان ایرانی از دیرباز پوشش کامل داشتهاند و چادر پدیدهای وارداتی یا صرفاً اسلامی نیست. پس از ورود اسلام به ایران و بهویژه با گسترش تشیع در دوره صفویه، چادر بهعنوان پوشش غالب زنان تثبیت شد. لذا چادر رایج امروز که بنام چادر قجری معروف شده ، در اصل چادر صفوی بوده ولی با توجه به سیاست «کشف حجاب» در دوره رضا شاه که برهنگی را نشانه تجدد و مدرنیته میدانست، در راستای کنار گذاشتن و تحقیر چادر، آنرا به دوران قجر که دوران انحطاط و فول ایران بود نسبت دادند .
این نشست بر پیوند عمیق میان فطرت انسانی، آموزههای قرآنی و تاریخ فرهنگی ایران در مسئله حجاب و چادر تأکید داشت.
